Κυριότερες Πολιτικές και Πολιτειακές Εξελίξεις

1821 Φεβρουάριος Έναρξη ελληνικής επανάστασης.

1822-1828 Οι εθνοσυνελεύσεις της Επιδαύρου (1822), του Άστρους (1823) και της Τροιζήνας (1827) ψηφίζουν φιλελεύθερα συντάγματα που θεσπίζουν φιλελεύθερο συνταγματικό πολίτευμα με αντιπροσωπευτικούς θεσμούς και καθολική ανδρική ψηφοφορία αλλά έμμεση εκλογή.

1827 Απρίλιος Η εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας εκλέγει κυβερνήτη της Ελλάδας τον Ιωάννη Καποδίστρια.

1827 Ιούλιος Συνθήκη Λονδίνου μεταξύ Αγγλίας – Γαλλίας – Ρωσίας που προβλέπει αυτόνομο ελληνικό κράτος υποτελές στην Πύλη και επέμβαση για τον τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών.

1827 Οκτώβριος Ναυμαχία Ναβαρίνου.

1828-1831 Διακυβέρνηση Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Καποδίστριας με τη συναίνεση της Βουλής εγκαθίδρυσε αυταρχικό πολίτευμα κατά το πρότυπο της φωτισμένης δεσποτείας.

1829 Σεπτέμβριος Μάχη στην Πέτρα της Βοιωτίας: η τελευταία μάχη της ελληνικής επανάστασης.

1830 Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας.

1831 Σεπτέμβριος Δολοφονία Καποδίστρια.

1832 Απρίλιος Συνθήκη του Λονδίνου. Η Σάμος αυτόνομη υπό οθωμανική επικυριαρχία Οι Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία επιλέγουν τον Όθωνα ως βασιλιά της Ελλάδας.

1833-1843 Περίοδος απόλυτης μοναρχίας.

1843 Κίνημα της 3ης Σεπτέμβρη που υποχρεώνει τον Όθωνα να παραχωρήσει σύνταγμα.

1844 Ψήφιση συντάγματος που προβλέπει: – σχεδόν καθολική ανδρική ψηφοφορία – ισχυρά βασιλικά προνόμια που επέτρεπαν επεμβάσεις του στέμματος στην κοινοβουλευτική ζωή – κρατικούς θεσμούς κατά τα δυτικά πρότυπα.

1837 Ίδρυση Πανεπιστημίου Αθηνών.

1844-1862 Περίοδος συνταγματικής βασιλείας του Όθωνα.

1853 Εκδίδεται η πρώτη μορφή της Ιστορίας του ελληνικού έθνους του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου.

1853-1856 Κριμαϊκός πόλεμος. Αλυτρωτικά κινήματα για την απελευθέρωση Ηπείρου – Θεσσαλίας – Μακεδονίας. Ακολουθεί (1854-1857) αγγλο-γαλλική κατοχή του Πειραιά για τη διασφάλιση της ελληνικής ουδετερότητας.

1862 Φιλελεύθερη επανάσταση που αναγκάζει σε έξωση τον Όθωνα.

1862-1864 Συντακτική συνέλευση («Β’ Εθνοσυνέλευση»), η οποία ψηφίζει σύνταγμα που θεσπίζει: – βασιλευομένη δημοκρατία – καθολική ανδρική ψηφοφορία Εκλογή του πρίγκιπα Γουλιέλμου της Δανίας ως βασιλιά της Ελλάδας με το όνομα Γεώργιος Α΄.

1864 Η Μεγάλη Βρετανία παραχωρεί τα Επτάνησα στην Ελλάδα

1864-1909 Περίοδος σχετικά ήρεμης κοινοβουλευτικής διακυβέρνησης.

1866 Κρητική επανάσταση.

1870 Ίδρυση αυτοκέφαλης βουλγαρικής Εξαρχίας.

1871 Α’ αγροτική μεταρρύθμιση: διανομή των εθνικών γαιών.

1875 «Αρχή της δεδηλωμένης».

1875-1878 Κρίση ανατολικού ζητήματος (βαλκανικές εξεγέρσεις, ρωσοτουρκικός και σερβοτουρκικός πόλεμος).

1878 Συνέδριο του Βερολίνου στο οποίο αποφασίζονται: – η βόρεια Βουλγαρία αυτόνομη – η Ανατολική Ρωμυλία (σημερινή νότια Βουλγαρία) ημιαυτόνομη – Σερβία, Ρουμανία και Μαυροβούνιο ανεξάρτητα κράτη – η Ρουμανία παίρνει τη Δοβρουτσά – η Σερβία και το Μαυροβούνιο διπλασιάζουν την έκταση τους – προβλέπεται η απόδοση της Θεσσαλίας και Ηπείρου στην Ελλάδα, – η Αυστρία προσαρτά Βοσνία-Ερζεγοβίνη και Νόβι-παζάρ – η Κύπρος υπό τη διοίκηση της Μεγάλης Βρετανίας – η Ρωσία παίρνει το Καρς, το Βατούμ και το Αρδαχάν στον Καύκασο και τη νότια Βεσσαραβία – διοικητικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των χριστιανών στην Κρήτη [πρόκειται για την πιο επιβλαβή συνθήκη εις βάρος της οθωμανικής αυτοκρατορίας, εφάμιλλη της συνθήκης των Σεβρών του 1920].

1879 Λήξη της περιόδου αποκλεισμού της Ελλάδας από τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. [Ο αποκλεισμός από τον διεθνή δανεισμό είχε επιβληθεί στην Ελλάδα από την ίδρυση του ελληνικού κράτους λόγω του μη διακανονισμού των εξωτερικών δανείων που είχε λάβει κατά την επανάσταση, και διατηρήθηκε λόγω των δύο πτωχεύσεων της στα 1826 και 1843].

1881 Η Θεσσαλία και η Άρτα ενσωματώνονται στο ελληνικό κράτος.

1885 Ένωση Βουλγαρίας και Ανατολικής Ρωμυλίας.

1893 Πτώχευση της ελληνικής οικονομίας – αναστολή πληρωμής εξωτερικών δανείων.

1896 Α΄ σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες στην Αθήνα.

1896-1898 Το 1896 επανάσταση της Κρήτης που οδηγεί στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 ο οποίος λήγει με την ήττα της Ελλάδας. Η Κρητική επανάσταση οδηγεί στη δημιουργία της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας.

1897 Επιβολή Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου.

1904-1908 Ένοπλος Μακεδονικός αγώνας.

1908 Κίνημα Νεοτούρκων στην Τουρκία, που πυροδοτεί φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις και την ψήφιση συντάγματος.

1909 Στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί που καλεί τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Στο κίνημα, εκτός από το στρατό, πρωτοστατούν τα μικρομεσαία στρώματα («παραγωγικές τάξεις»), τα οποία και κυρίως πλήττονται οικονομικά· εμφορούνται από αντιπλουτοκρατική ιδεολογία με μάλλον παραδοσιακά χαρακτηριστικά. Εγκαινιάζεται μια περίοδος επεμβάσεων του στρατού στην πολιτική ζωή της χώρας (η οποία ουσιαστικά λήγει το 1974).

1910 O Βενιζέλος, ιδρυτής του κόμματος των Φιλελευθέρων, κερδίζει τις εκλογές και γίνεται πρωθυπουργός 1910 Αγροτικές ταραχές στη Θεσσαλία (Κιλελέρ).

1911 Νέο σύνταγμα που αναθεωρεί το προηγούμενο του 1864 χωρίς ουσιαστικές αλλαγές αλλά με φιλελεύθερες τροποποιήσεις.

1912 Η Ιταλία προσαρτά τα Δωδεκάνησα.

1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι. Συνθήκη Βουκουρεστίου (Αύγουστος 1913) με την οποία αποφασίζεται: – Ήπειρος και νότια Μακεδονία προσαρτώνται στην Ελλάδα – Η Μακεδονία μοιράζεται ανάμεσα στην Ελλάδα (51%), τη Σερβία (38%) και την Βουλγαρία (10%) – Εδαφικά κέρδη των βαλκανικών χωρών εις βάρος της Τουρκίας Τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου de facto στην Ελλάδα. Αυτονόμηση της Αλβανίας..

1913 Μάρτιος Δολοφονία βασιλιά Γεωργίου Α΄ στη Θεσσαλονίκη. Τον διαδέχεται ο Κωνσταντίνος Α΄.

1914 Έναρξη Α΄ Παγκοσμίου πολέμου.

1915 Διαφωνία Βενιζέλου – βασιλιά Κωνσταντίνου για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο. Παραίτηση Βενιζέλου. Έναρξη της περιόδου του «εθνικού διχασμού» ανάμεσα στους βενιζελικούς και τους βασιλικούς που θα λήξει με τη δικτατορία του Μεταξά το 1936.

1916 Βενιζελικό κίνημα που καταλήγει στη δημιουργία του «κράτους της Θεσσαλονίκης» (Μακεδονία, νησιά Αιγαίου, Κρήτη) το οποίο μπαίνει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Αγγλογαλλικός αποκλεισμός του «κράτους των Αθηνών» του βασιλιά Κωνσταντίνου.

1917 Β’ αγροτική μεταρρύθμιση: Ψήφιση νόμων για την απαλλοτρίωση των μεγάλων ιδιοκτησιών στις «Νέες χώρες» -διαδικασία που ουσιαστικά θα υλοποιηθεί μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923.

1917 Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος εγκαταλείπει την Ελλάδα και τον διαδέχεται ο δευτερότοκος γιος του Αλέξανδρος, ενώ επιστρέφει ο Βενιζέλος και η Ελλάδα ενοποιείται ξανά.

1918 Οκτώβριος Ίδρυση Γ.Σ.Ε.Ε. (Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος).

1918 Νοέμβριος Ίδρυση Σ.Ε.Κ.Ε. (Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος). Το 1924 το ΣΕΚΕ μετονομάζεται σε ΚΚΕ (Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος).

1919 Μάιος Απόβαση ελληνικού στρατού στη Σμύρνη – έναρξη Μικρασιατικού πολέμου.

1920 Αύγουστος Συνθήκη Σεβρών: Η Ελλάδα κερδίζει τη Θράκη, τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο, τα Δωδεκάνησα, την περιοχή της Σμύρνης. Διαμελισμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με δημιουργία σειράς νέων κρατών και σφαιρών επιρροής των Μεγάλων Δυνάμεων. Εγκαθίδρυση καθεστώτος διεθνούς ελέγχου στα στενά (Δαρδανέλια, Μαρμαρά, Βόσπορο) Η συνθήκη γίνεται αποδεκτή από τη σουλτανική κυβέρνηση αλλά δεν κυρώνεται κυρίως λόγω της αντίδρασης του εθνικιστικού κινήματος του Κεμάλ Ατατούρκ που καθίσταται η πραγματική τουρκική κυβέρνηση.

1920 Νοέμβρης Εκλογική ήττα των βενιζελικών και σχηματισμός κυβέρνησης από την αντιβενιζελική παράταξη. Επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Αλέξανδρου τον Οκτώβριο και το δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου του 1920.

1922 Μικρασιατική καταστροφή. Βενιζελικό στρατιωτικό κίνημα, με ηγέτη τον συνταγματάρχη Νικόλαο Πλαστήρα, ρίχνει την βασιλική κυβέρνηση και αναγκάζει σε εξορία τον βασιλιά Κωνσταντίνο, τον οποίο διαδέχεται ο πρωτότοκος γιος του Γεώργιος Β΄.

1923 Ιανουάριος Συμφωνία για την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

1923 Ιούλιος Συνθήκη της Λωζάνης με την οποία αποδίδονται στην Τουρκία η Σμύρνη, η ανατολική Θράκη, τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος και τα στενά, ενώ τα Δωδεκάνησα αναγνωρίζονται ως ιταλική κτήση. Η Ελλάδα κρατά τη δυτική Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου.

1923 Έναρξη εφαρμογής της αγροτικής μεταρρύθμισης με απαλλοτρίωση των μεγάλων αγροτικών κτημάτων και απόδοση τους στους αγρότες.

1924-1935 Περίοδος αβασίλευτης δημοκρατίας.

1924 Μάρτιος Ανακήρυξη δημοκρατίας (ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ είχε ήδη εγκαταλείψει την Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1923).

1925–1926 Δικτατορία στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου (Ιούνιος 1925 έως Αύγουστο 1926).

1927 Θέσπιση δημοκρατικού συντάγματος.

1929 Ψήφιση του νόμου περί «Ιδιώνυμου αδικήματος» από την κυβέρνηση Βενιζέλου (νόμου που στρεφόταν κυρίως εναντίον των κομμουνιστών).

1930 Το Φεβρουάριο του 1930, με διάταγμα παραχωρείται το δικαίωμα της ψηφοφορίας στις δημοτικές εκλογές, όχι όμως και το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, για τις γυναίκες που ήταν άνω των 30 ετών και γνώριζαν ανάγνωση και γραφή (ποσοστό μικρότερο του 10% !). Ας σημειωθεί ότι η βουλευτική ψήφος και συνεπώς τα πλήρη πολιτικά δικαιώματα κατοχυρώθηκαν στις Ελληνίδες το 1952.

1932-1934-1937 Το 1932 ψηφίζεται από την κυβέρνηση Βενιζέλου ο ιδρυτικός νόμος του ΙΚΑ (Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων), ακυρώθηκε όμως μετά την πτώση της. Το 1934 ψηφίζεται και κυρώνεται από την κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος ο προηγούμενος νόμος, τροποποιημένος υπέρ των αιτημάτων των εργοδοτών. Το ΙΚΑ τελικά τίθεται σε λειτουργία το 1937 από την δικτατορία Μεταξά.

1935 Μάρτιος Αποτυχημένο κίνημα του Βενιζέλου εναντίον της κυβέρνησης του λαϊκού κόμματος αναγκάζει τον Βενιζέλο να εγκαταλείψει την Ελλάδα.

1935 Νοέμβριος Νόθο δημοψήφισμα αποφαίνεται υπέρ της επιστροφής του βασιλιά Γεωργίου Β΄.

1936 Μάρτιος Θάνατος του Βενιζέλου στη Γαλλία. 1936 Αύγουστος Εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου από τον στρατηγό Ιωάννη Μεταξά που έχει την βασιλική υποστήριξη του Γεωργίου Β΄.

1940 Οκτώβριος Ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας – είσοδος στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1947 Ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα.