Ένας Οδηγός για Όσους Έχουν Διαγνωστεί με Αυτοάνοσο Νόσημα

Έχω διάφορα συμπτώματα, τα οποία δεν μπορώ να συνδυάσω μεταξύ τους, σε ποιο γιατρό πρέπει να απευθυνθώ για να ελέγξω εάν πάσχω από κάποιο αυτοάνοσο;

Τα αυτοάνοσα είναι μια ομάδα ασθενειών στην οποία ανήκουν πάνω από 150 διαφορετικά νοσήματα. Πολλαπλές ιατρικές ειδικότητες εμπλέκονται στη διάγνωση και αντιμετώπιση τους, ανάλογα με τα συμπτώματα και την κλινική εικόνα του κάθε ατόμου.

Ανάλογα με το όργανο που βάλλεται, ο ασθενής παρουσιάζει διαφορετικά συμπτώματα. Η παραγωγή αυτοαντισωμάτων, οδηγεί σε χρόνια φλεγμονή και σταδιακή καταστροφή του οργάνου.

Η σταδιακή καταστροφή του θυρεοειδούς μπορεί να οδηγήσει σε υποθυρεοειδισμό, αύξηση βάρους, χαμηλά επίπεδα ενέργειας, κατακρατήσεις και εναλλαγές στη διάθεση. Τα πιο συχνά αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδή είναι η νόσος του Χασιμότο (υπο-θυρεοειδισμός) και η νόσος του Graves (υπερ-θυρεοειδισμός)

Χρόνια φλεγμονή και καταστροφή των αρθρώσεων: προξενούν πόνο, περιορισμό της κίνησης, ερυθρότητα και οίδημα, στις αρθρώσεις. Αυτοάνοσα νοσήματα που πλήττουν τις αρθρώσεις είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα και η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα.

Βλάβη σε νευρικά κύτταρα, προκαλεί συμπτώματα που αφορούν τη νευρική λειτουργία: μυϊκή αδυναμία, μουδιάσματα, σπασμούς, διπλή όραση, απώλεια της οπτικής οξύτητας, αστάθεια, μυϊκούς σπασμούς, δυσκολία στη βάδιση, διαταραχές της αισθητικότητας, δυσκολία στην κατάποση και ακράτεια, είναι τα πιο κοινά. Τέτοια νοσήματα είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας, η μυασθένεια, οι φλεγμονώδεις περιφερικές νευροπάθειες (σύνδρομο Guillain-Barré), η εγκάρσια μυελίτιδα και η νόσος του κινητικού νευρώνα.

Φλεγμονές στο έντερο συνδέονται με κοιλιακό άλγος και συχνές κενώσεις, διάρροια, αιμορραγικές κενώσεις, φουσκώματα και έντονη κοιλιακή δυσφορία. Αυτοάνοσα νοσήματα του εντέρου είναι η κοιλιοκάκη και οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου:
1. Η νόσος του Crohn που μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα.
2. Η ελκώδης κολίτιδα που προσβάλει το παχύ έντερο και το ορθό.

Δερματικές βλάβες και φλεγμονές λόγω αυτοανοσίας εμφανίζονται: με έκζεμα, ξηρές δερματικές πλάκες, αλωπεκία, αποχρωματισμό, απώλεια της φυσιολογικής ελαστικότητας του δέρματος, κνησμό, ερυθρότητα και ξηροδερμία. Τα πιο κοινά αυτοάνοσα νοσήματα του δέρματος είναι η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), η ψωρίαση, το σκληρόδερμα και η λεύκη.

Παραγωγή αυτοαντισωμάτων και βλάβη των κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν την ινσουλίνη, οδηγούν σε εμφάνιση διαβήτη τύπου 1.

Αυτοαντισώματα που αυξάνουν την πηκτικότητα του αίματος προκαλούν: φλεβική θρόμβωση, αποβολές κύησης, εγκεφαλικά επεισόδια, βλάβες στις βαλβίδες της καρδιάς και θρόμβους σε διάφορα σημεία του σώματος (δέρμα, νεφρά). Το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η αυτοάνοση θρομβοπενική προρφύρα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία ασθενειών.

Όταν το ανοσοποιητικό πλήττει το συκώτι, προκύπτει φλεγμονή, που μπορεί να συνοδεύεται με οίδημα στο ήπαρ, κίτρινη απόχρωση του δέρματος (ίκτερος), έντονη κούραση, πόνους στις αρθρώσεις, δερματικά εξανθήματα, διακοπή της εμμήνου ρύσης και δυσφορία στην κοιλιακή χώρα. Αυτοάνοσα που αφορούν στο ήπαρ είναι η αυτοάνοση ηπατίτιδα και η πρωτοπαθής χολική κίρρωση.

Εφόσον τα αντισώματα πλήττουν το στομάχι, αναπτύσσεται ατροφία του βλεννογόνου του στομάχου, δυσαπορρόφηση της βιταμίνης B12 και κακοήθης αναιμία (ή νόσος του Biermer), λόγω της έλλειψης της.

Χρόνια φλεγμονή αυτοάνοσης αιτιολογίας σε μύες και τένοντες, μπορεί να προκαλέσει μυϊκούς πόνους, μυϊκή αδυναμία, ακαμψία, έντονη κούραση, σπαστική κολίτιδα και πονοκεφάλους. Αυτοάνοσα νοσήματα που προκαλούν τέτοιου είδους συμπτώματα είναι ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σύνδρομο Sjogren και το σκληρόδερμα.

Κάποια αυτοάνοσα πλήττουν ένα συγκεκριμένο όργανο (Χασιμότο, διαβήτης τύπου 1, νόσος του Crohn, ΣΚΠ), ενώ κάποια αλλά μπορούν να προκαλέσουν βλάβη σε πολλαπλά όργανα (ρευματοειδής αρθρίτιδα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, σκληρόδερμα, σύνδρομο Sjogren).

Ο ασθενής πρέπει να απευθυνθεί στο γιατρό που αφορά στην κύρια συμπτωματολογία του. Στο ρευματολόγο αν αφορά στις αρθρώσεις, στο δερματολόγο αν αφορά σε δερματικές βλάβες, στο γαστρεντερολόγο ή το νευρολόγο εφόσον αφορά κυρίως σε συμπτώματα του γαστρεντερικού ή του νευρικού συστήματος. Ο γιατρός στη συνέχεια, παραπέμπει τον ασθενή σε έλεγχο από επιπλέον ειδικότητες, εφόσον χρειάζεται. Στη περίπτωση όπου η αυτοανοσία αφορά πάνω από ένα όργανα, ο ασθενής μπορεί να χρειαστεί να παρακολουθείται παράλληλα, από δύο και πλέον ειδικούς γιατρούς.

Στοιχεία και Στατιστικά για τα Αυτοάνοσα

Υπολογίζεται ότι το 20% του πληθυσμού, ένας στους πέντε σε ΗΠΑ και Ευρώπη, πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα.

Το 78% των ατόμων με αυτοάνοσο είναι γυναίκες. Ωστόσο σπάνια αναφέρεται ως ένα πρόβλημα υγείας των γυναικών.

Είναι μια ομάδα νοσημάτων με κοινά υποκείμενα αίτια.

Είναι η πρώτη αιτία χρόνιας νόσου στις ανεπτυγμένες χώρες, ξεπερνώντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον καρκίνο μαζί.

Ένα στα τρία άτομα με αυτοάνοσο πάσχει από πολλαπλά αυτοάνοσα νοσήματα.

Άτομα που έχουν κάποιον στην οικογένεια με αυτοάνοσο νόσημα, έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοάνοσου.

AARDA
American Autoimmune
Related Diseases Association